ساعت ۳ شب آژیر میکشد، گوشی پر از اعلان است، و وقتی دوربین را چک میکنید کسی داخل خانه نیست. قبل از اینکه کل دزدگیر را بیاعتماد کنید: خیلی وقتها مشکل از خود پنل نیست — از سنسور PIR و جای نصب آن است.
سنسور PIR چیست؟
PIR مخفف Passive Infrared است. این سنسور خودش موجی نمیفرستد؛ تغییرات تابش مادونقرمز محیط را حس میکند. بدن انسان گرمتر از دیوار و کف است. وقتی کسی از جلوی سنسور رد میشود، الگوی حرارتی عوض میشود و سنسور به کنترل پنل سیگنال میدهد.
- Passive: فعال راداری نیست؛ فقط «میبیند» که حرارت جابهجا شده.
- خروجی به پنل: سیمی یا بیسیم؛ پنل تصمیم میگیرد آژیر بزند، پیامک بفرستد یا زون را ثبت کند.
- محل رایج: کریدور، پذیرایی، بالای در ورودی، گوشه اتاق رو به مسیر تردد.
PIR برای تشخیص حضور در فضا ساخته شده، نه برای دیدن چهره یا تشخیص دقیق هویت. اگر به تصویر نیاز دارید، باید دوربین را کنارش داشته باشید.
چرا آلارم کاذب میدهد؟
آلارم کاذب یعنی سنسور واقعاً چیزی حس کرده — ولی آن چیز سارق نبوده. دلایل پرتکرار:
- نور خورشید مستقیم: طلوع و غروب، لکه نور روی دیوار روبهروی PIR جابهجا میشود و مثل حرکت حرارتی عمل میکند.
- بخاری، شومینه، کولر داکت: جریان هوای گرم/سرد ناگهانی از جلوی سنسور رد میشود.
- حیوان خانگی: سگ و گربه بزرگ برای PIR معمولی درست مثل انسان دیده میشوند.
- پرده و گیاه کنار پنجره: باد پرده را تکان میدهد؛ اگر پشتش اختلاف حرارت باشد، گاهی تریگر میشود.
- حشره داخل محفظه: در ویلا و طبقه همکف خیلی رایج است؛ عنکبوت یا سوسک روی لنز حسگر مینشیند.
- نصب رو به در/پنجره شیشهای: تغییرات سریع نور و حرارت بیرون، داخل را مختل میکند.
اگر چند زون همزمان الکی آلارم میدهند، اول برق و باتری پنل را چک کنید. اگر فقط یک زون مشکل دارد، همان PIR یا محیط اطرافش را بررسی کنید.
عیبیابی دزدگیر؛ اعلان نمیرسد یا الکی میزند
Pet-Immune چیست و کی لازم است؟
سنسورهای Pet-Immune (ضد حیوان خانگی) طوری طراحی شدهاند که حرکت حیوانات کوچکتر از یک وزن مشخص — معمولاً تا ۱۲، ۲۰ یا ۲۵ کیلوگرم بسته به مدل — را نادیده بگیرند و انسان را تشخیص دهند.
- اگر گربه یا سگ کوچک دارید، PIR معمولی را با Pet-Immune عوض کنید؛ فقط «کم کردن حساسیت» کافی نیست.
- ارتفاع نصب را طبق دفترچه رعایت کنید. نصب خیلی پایین، حیوان را بزرگتر از واقعیت میبیند.
- روی مبل یا کابینت نزدیک سنسور مسیر پرش نگذارید؛ حیوان اگر نزدیک لنز بپرد، حتی مدل Pet-Immune هم ممکن است تریگر شود.
- برای سگهای بزرگ، گاهی بهتر است PIR را در مسیر انسان بگذارید و اتاق حیوان را از زون شب خارج کنید، نه اینکه به سنسور فشار بیاورید.
نصب رو به آفتاب؛ چرا اینقدر مشکلساز است؟
قانون ساده نصب: PIR را طوری بگذارید که مسیر رفتوآمد را ببیند، نه اینکه مستقیم به پنجره آفتابگیر یا شیشه بزرگ خیره شود.
- سنسور را در گوشه اتاق نصب کنید تا مورب مسیر را قطع کند — نه وسط دیوار رو به پنجره.
- از نصب دقیقاً بالای بخاری یا روبروی دریچه کولر پرهیز کنید.
- فاصله و ارتفاع دفترچه را جدی بگیرید؛ خیلی بالا یعنی زیر پای سنسور نقطه کور میماند.
- بعد از نصب، با سیستم Armed، خودتان آرام از مسیر رد شوید و ببینید تریگر میشود؛ بعد پرده را تکان دهید و ببینید الکی نمیزند.
- اگر غروبها منظم آلارم میآید، زاویه را کمی بچرخانید یا محل را عوض کنید — تنظیم نرمافزاری جای جابهجایی فیزیکی را نمیگیرد.
PIR سیمی یا بیسیم؟
هر دو یک کار میکنند؛ تفاوت در اجراست:
- سیمی: باتری جدا ندارد، برای ساختمان در حال ساخت یا بازسازی مناسبتر است، تداخل رادیویی کمتر است.
- بیسیم: نصب سریعتر روی ساختمان تمامشده؛ باید باتری سنسور را دورهای چک کنید و فاصله تا پنل را رعایت کنید.
در هر دو حالت، اگر زون Bypass شده باشد یا سنسور در منوی پنل غیرفعال باشد، هرقدر هم سختافزار سالم باشد خبری از آلارم نیست.
زون، Arm و Disarm در دزدگیر یعنی چه؟
اشتباههای رایج
- چسباندن PIR روبروی پنجره جنوب/غرب «چون آنجا قشنگ دیده میشود».
- پوشاندن سنسور با پرده، تابلو یا کارتن انبار.
- تست نکردن بعد از رنگکاری و جابهجایی مبلمان.
- نادیده گرفتن پیام Low Battery روی همان زون.
- فرض اینکه هر آلارم شبانه یعنی خرابی پنل — اول لاگ همان زون را ببینید.
سوالات پرتکرار
آیا PIR از پشت دیوار کار میکند؟
خیر. باید دید خطی به فضا داشته باشد. پشت دیوار، داخل کمد، یا پشت شیشه دوجداره ضخیم عملکرد درست نمیدهد.
با کولر گازی همیشه الکی میزند؛ حساسیت را کم کنم؟
اول زاویه و محل نصب را درست کنید. کم کردن بیش از حد حساسیت ممکن است عبور آرام انسان را هم از دست بدهد.
فرق PIR با سنسور درب چیست؟
سنسور مغناطیسی درب فقط باز و بسته شدن همان لنگه را میفهمد. PIR حرکت داخل فضا را حس میکند. برای ورودی معمولاً هر دو مکمل هم هستند.
چطور بفهمم سنسور مرده یا فقط کثیف است؟
بدنه را از گرد و تار عنکبوت تمیز کنید، باتری را عوض کنید، زون را از Bypass دربیاورید، سپس با Arm کردن تست عبور انجام دهید. اگر باز هم هیچ رویدادی در لاگ نیست، سنسور یا دریافتکننده پنل را باید بررسی کرد.
جمعبندی کوتاه
PIR قلب تشخیص حضور در دزدگیر است؛ اما به جا، زاویه و محیط حساس است. آلارم کاذب را با تعویض عجولانه پنل حل نکنید — آفتاب، حیوان، بخاری و حشره را اول حذف کنید. برای خانه دارای پت، Pet-Immune و ارتفاع درست نصب را جدی بگیرید.