پاسخ کوتاه: کابل شبکه مسیر انتقال تصویر دوربین IP است و در سیستم PoE برق را هم حمل می‌کند. Cat5e برای بیشتر دوربین‌ها کافی است؛ Cat6 زمانی ارزش دارد که پهنای باند، نویز محیط یا توسعه آینده مهم باشد.
کابل LAN / شبکه دقیقاً چیست؟
کابل شبکه (Ethernet / LAN) هشت رشته سیم مسی دارد که به‌صورت چهار زوج به‌هم‌تابیده داخل روکش قرار گرفته‌اند. دو سر آن معمولاً سوکت RJ45 می‌خورد؛ همان کانکتوری که به کامپیوتر، سوئیچ، NVR و دوربین IP وصل می‌شود. برخلاف کابل کواکسیال قدیمی دوربین آنالوگ، اینجا سیگنال دیجیتال شبکه جابه‌جا می‌شود، نه تصویر آنالوگ روی یک هسته مرکزی.
در سیستم دوربین مداربسته IP، این کابل دوربین را به سوئیچ یا مستقیم به NVR وصل می‌کند. اگر سوئیچ یا NVR از PoE پشتیبانی کند، همان کابل برق دوربین را هم می‌رساند.
بیشتر بخوانید: PoE چیست و چرا یک کابل هم برق می‌دهد هم تصویر؟
Cat5e و Cat6 چه فرقی دارند؟
روی روکش کابل معمولاً نوشته شده Cat5e یا Cat6. برای کار روزمره دوربین مداربسته این‌طور فکر کنید:
- Cat5e: استاندارد رایج و کافی برای گیگabit در فاصله معمول (تا حدود ۱۰۰ متر). برای اکثر دوربین‌های ۲ تا ۸ مگاپیکسل خانگی و مغازه جواب می‌دهد.
- Cat6: زوج‌بندی و شیلد/جداکننده بهتر در بسیاری از مدل‌ها؛ نویز کمتر در مسیرهای شلوغ برق، و حاشیه اطمینان بیشتر برای لینک گیگabit. در پروژه‌های جدید معمولاً Cat6 را ترجیح می‌دهیم، مخصوصاً اگر مسیر کنار کابل برق ساختمانی است یا تعداد دوربین زیاد است.
Cat6 گران‌تر و کمی ضخیم‌تر است؛ از کانال و لوله تنگ سخت‌تر رد می‌شود. اگر کابل Cat5e سالم و استاندارد از قبل کشیده شده و لینک پایدار دارید، لزوماً همه چیز را عوض نکنید. مشکل وقتی است که کابل بی‌برند، CCA ضعیف، یا سرکابل بد پرس شده باشد؛ نه لزوماً عدد نوشته روی روکش.
بیشتر بخوانید: دوربین IP چطور روی شبکه کار می‌کند؟
کجا در پروژه دوربین استفاده می‌شود؟
- از دوربین تا سوئیچ PoE یا پورت PoE روی NVR
- از سوئیچ تا خود NVR / رایانه مانیتورینگ
- لینک بین رک طبقه و رک اصلی
- اتصال روتر به NVR برای مشاهده از راه دور
برای مسیر بیرون ساختمان، کابل با روکش مناسب فضای باز (Outdoor) یا داخل لوله و داکت محافظ لازم است. کابل داخلی معمولی زیر آفتاب و باران تهران چند فصل دوام نمی‌آورد؛ روکش ترک می‌خورد و رطوبت وارد زوج‌ها می‌شود.
چطور کابل را تست کنیم؟
حداقل سه سطح تست در کار واقعی داریم:
- تست پیوستگی ساده (تستر LED): دو سر کابل را به تستر بزنید. باید ترتیب پین‌ها ۱ تا ۸ درست و بدون قطع باشد. اگر جایی جاافتاده یا جابه‌جا است، سرکابل را دوباره پرس کنید.
- تست لینک واقعی: کابل را بین سوئیچ و لپ‌تاپ/دوربین بگذارید. لینک ۱۰۰۰Mbps پایدار بهتر از ۱۰۰Mbps قطع‌ووصل است. لینک که مدام بالا و پایین می‌رود، معمولاً کابل آسیب‌دیده یا سوکت شل است.
- تست تعویض: یک پچ‌کورد کوتاه سالم را جای کابل مسیر بگذارید. اگر با کابل کوتاه مشکل رفت، دوربین سالم است و مسیر کابل‌کشی مشکل دارد.
علائم کابل خراب در دوربین: فریز شدن تصویر، مربع‌های سبز/خاکستری، تأخیر زیاد، قطعی شبانه وقتی مصرف PoE بالا می‌رود، یا شناسایی نشدن دوربین در نرم‌افزار جستجو.
بیشتر بخوانید: اگر تصویر قطع و وصل است این چک‌لیست را ببینید
استاندارد پرس RJ45؛ نکته‌ای که نصاب‌ها گیر می‌افتند
دو آرایش رایج دارید: T568A و T568B. مهم این است هر دو سر یکسان باشند (کابل Straight). در ایران بیشتر T568B دیده می‌شود. اگر یک سر A و سر دیگر B باشد، ممکن است در بعضی شرایط لینک بیاید ولی پایدار نباشد یا PoE مشکل‌دار شود. رنگ‌ها را از روی حافظه حدس نزنید؛ چارت را کنار دست بگذارید.
بعد از پرس، جکت کابل باید داخل سوکت گیر کرده باشد و رشته‌ها بیش از حد لخت بیرون نمانده باشند. سوکت ارزان و ابزار پرس فرسوده، نصف مشکلات «کابل نو ولی کار نمی‌کند» است.
کی Cat6 بخرید و کی همان Cat5e کافی است؟
Cat6 منطقی است وقتی: پروژه جدید می‌کشید، مسیر نزدیک کابل برق است، تعداد دوربین و ترافیک بالاست، یا می‌خواهید سال‌ها بعد هم حاشیه اطمینان داشته باشید.
Cat5e کافی است وقتی: کابل موجود استاندارد و سالم است، فاصله زیر ۱۰۰ متر است، و تست لینک پایدار دارید. تعویض فقط به‌خاطر برچسب «Cat6 بهتر است» هزینه اضافه است اگر کابل فعلی مشکل ندارد.
استفاده نکنید از: کابل تلفن چهارسیمه، کابل‌های متفرقه بدون مشخصات، و پچ‌کوردهای بسیار ارزان که مغزی نازک دارند؛ مخصوصاً برای مسیر PoE بلند.
اشتباهات رایج
- کشیدن کابل شبکه با فشار از کنار کابل برق فشارقوی بدون فاصله/لوله جدا
- خم کردن تیز کابل پشت دوربین تا جایی که زوج‌ها آسیب ببینند
- رها کردن اتصال RJ45 در فضای باز بدون جعبه ضدآب
- استفاده از کوپلرهای متعدد وسط مسیر به‌جای یک کابل یکسره یا پچ پنل درست
- فرض اینکه «چراغ لینک روشن است پس کابل عالی است»؛ لینک ضعیف هم گاهی روشن می‌ماند
سؤالات متداول
حداکثر طول کابل شبکه برای دوربین چقدر است؟
حدود ۱۰۰ متر از سوئیچ تا دوربین برای کابل مسی استاندارد. بیشتر از این باید سوئیچ میانی، فیبر، یا بازطراحی مسیر انجام شود.
آیا کابل شبکه همان کابل اینترنت خانه است؟
از نظر نوع کانکتور و استاندارد بله، همان خانواده Ethernet است. فرقی که در پروژه دوربین مهم است کیفیت کابل، طول مسیر، و اینکه آیا PoE از آن عبور می‌کند یا نه.
کابل آسیب‌دیده را با چسب و اتصال دستی وسط مسیر درست کنیم؟
برای دوربین مداربسته توصیه نمی‌شود. اتصال غیراستاندارد وسط مسیر نویز، قطعی و نفوذ آب می‌آورد. کابل را یکسره عوض کنید یا از جعبه‌اتصال و کیستون مناسب در نقطه خشک استفاده کنید.